Бүгінгі таңда Атырау облысы ауқымды өзгерістердің
алдында тұр. Экономиканың мұнай-газ секторына жоғары тәуелділігі (өнеркәсіптік
өндірістің шамамен 88%-ы) әртараптандыру мен адами капиталды дамыту мәселесін
стратегиялық маңызды етеді.
Осы сын-қатерге жауап ретінде «Астана» халықаралық
ғылыми кешені мен Астана халықаралық университеті Атырау облысының кадрларға
сұранысының өңірлік картасын әзірледі — бұл өңірдің болашақ еңбек ресурстарына
деген қажеттілігін кешенді зерттеу.
Карта — бұл жай ғана мамандықтар тізімі емес. Ол
экономика, еңбек нарығы және білім беру жүйесін байланыстыратын құрал болып
табылады, мемлекетке, бизнеске және білім беру ұйымдарына ортақ тілде сөйлесуге
мүмкіндік береді және кадрларды ұзақ мерзімді жоспарлаудың негізін қалайды.
Жоба аясында Куанганов Ф.Ш., Смагулова З.К., Сарина
Б.С., Балтабаев Б.Ж., Байбаш Г.К., Лесбаева Г.К. құрамындағы жобалық топ
стратегиялық талдау жүргізіп, серіктес жоғары оқу орны — Сафи Өтебаев атындағы
Атырау мұнай және газ университетінің (форсайт-сессиялар, социологиялық
зерттеулер және мектеп оқушыларының кәсіби диагностикасы) нәтижелерін
зерделеді. Зерттеуге облыстың 101 мектебінен 10 233 оқушы қатысып, жастардың
білім беру және мансаптық күтулерінің репрезентативті көрінісін қалыптастырды.
Зерттеу өңірдің орнықты дамуы шикізаттық модельден
өңдеуші өнеркәсіпке, агроөнеркәсіптік кешенге, цифрландыру мен IT
индустриясына, туризм мен тамақ өнеркәсібіне көшуінсіз мүмкін еместігін
көрсетеді.
Туризм саласында бүгінде экотуризм мен wellness
бағыттарынан бастап, қонақжайлылық индустриясына арналған цифрлық және VR
шешімдерге дейін жаңа кластерлер қалыптасуда. АӨК саласында негізгі драйверлер
— биоинженерия, дәлме-дәл егіншілік, су ресурстарын басқару және агро-IT.
Картада мамандықтар нақты бөлінген: жаңа мамандықтар
(1–5 жыл) (AI мамандары, деректер талдаушылары, VR/AR әзірлеушілері, агро-IT
инженерлері, аквапоника мамандары, орнықты даму және экология саласының
сарапшылары); трансформацияланатын мамандықтар (дәстүрлі рөлдер — агрономдар,
ветеринарлар, технологтар, гидтер — цифрлық платформалармен, сенсорлармен,
аналитикамен және автоматтандырылған жүйелермен жұмыс істеуге көшуде); және
жойылып бара жатқан мамандықтар (3–5 жыл), мұнда бірқатар мамандықтар автоматтандыру,
онлайн платформалар және жасанды интеллект әсерінен, әсіресе стандартты
операциялар мен делдалдық функциялар саласында, біртіндеп ығыстырылуда.
Кадрларға сұраныс картасының негізгі қорытындыларының
бірі — еңбек нарығы мен білім беру бағдарламалары арасындағы алшақтық. Бұл
білім беру стандарттарын жаңартуды, дуалды және практикалық-бағдарланған
оқытуды дамытуды, микробіліктіліктер мен өмір бойы оқыту бағдарламаларын
енгізуді қажет етеді.
Картаның түпкі қорытындысы айқын: адами капитал
өңірдің жаңа экономикасының негізіне айналуда. Білімге, технологияларға және
болашақ дағдыларға салынатын инвестициялар — бұл әлеуметтік шығындар емес,
Атырау облысының орнықтылығы мен бәсекеге қабілеттілігіне жасалатын
стратегиялық инвестициялар.
Кадрларға сұраныс картасы — бұл 2030–2050 жылдарға
дейінгі өңірдің даму бағытын айқындайтын жол картасы, онда білім,
бейімделгіштік және өзгерістерге қабілеттілік шешуші рөл атқарады.
Презентациямен төмендегі сілтеме арқылы танысуға
болады. https://drive.google.com/file/d/1ddhSj5hXTv6A64ac-RYDTYLKvIoQ4sr9/view?usp=drive_web